Ακούγοντας «Μαθησιακές Δυσκολίες» οι περισσότεροι από εμάς αυτόματα φέρνουμε στο μυαλό μας τη Δυσλεξία, μια λέξη που φέρνει τρόμο και απογοήτευση σε πολλούς γονείς. Πρώτα- πρώτα, όμως, είναι απαραίτητο να καταλάβουμε τί είναι οι μαθησιακές δυσκολίες, για να καταφέρουμε να ξεπεράσουμε την άγνοια μας, που πάντα οδηγεί σε φόβο..
Με τον όρο «Μαθησιακές Δυσκολίες» εννοούμε μια γκάμα δυσκολιών που ενδεχομένως αντιμετωπίζει το παιδί, ιδιαίτερα στη σχολική ηλικία. Στις Μαθησιακές Δυσκολίες περιλαμβάνονται: η Δυσλεξία, η Δυσγραφία, η Δυσαριθμησία, η Δυσπραξία, η Δυσορθογραφία και η Διάσπαση Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα, κατά πολλούς ΔΕΠ-Υ.
Η Δυσλεξία, συνήθως χαρακτηρίζεται από μια δυσκολία στην κατάκτηση της γραφής και της ανάγνωσης. Το παιδί μπορεί να μπερδεύει γράμματα και να «τρώει» συλλαβές, και αργότερα, ίσως, παρατηρήσουμε ότι μαντεύει κάποιες λέξεις, συνήθως τις πολυσύλλαβες. Επίσης, οι μαθητές με δυσλεξία διαβάζουν άχρωμα, χωρίς χροιά και αυτό γιατί δεν αξιοποιούν τη λειτουργία των σημείων στίξης σε ένα κείμενο (θαυμαστικό, ερωτηματικό, κόμμα κτλ.). Σε μεγαλύτερες ηλικίες, το παιδί δυσκολεύεται να κατανοήσει αυτό που διαβάζει, ενδεχομένως γιατί είναι πολύ απορροφημένο στο να καταφέρει να διαβάσει και έτσι η επιδόσεις του στα φιλολογικά μαθήματα, δεν είναι υψηλές. Βεβαίως, εδώ, πρέπει να τονίσουμε, ότι υπάρχει διαφορά από παιδί σε παιδί και η δυσλεξία δεν οδηγεί αυτόματα στις χαμηλές επιδόσεις του παιδιού μας. Η έγκαιρη διάγνωση και αποκατάσταση και η υποστήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον του παιδιού είναι το πρώτο και βασικό βήμα για τη βοήθεια του.
Η Δυσαριθμησία είναι η μειωμένη κατανόηση των μαθηματικών συμβόλων, εννοιών και πράξεων που οδηγούν το παιδί μας να δυσκολεύεται στην πρόσθεση, στον πολλαπλασιασμό, στην αφαίρεση και τη διαίρεση, σύμφωνα πάντα με το επίπεδο της τάξης του και την ηλικία του. Έτσι, το παιδί με Δυσαριθμησία θα δυσκολεύεται στην αντίστροφη μέτρηση, στην επίλυση προβλημάτων, στα κλάσματα, στη προπαίδεια, στην εκμάθηση της ώρας και αργότερα στα πιο αφηρημένα μαθηματικά (άλγεβρα).
Η Δυσγραφία είναι η δυσκολία του μαθητή στα γράμματα της ελληνικής αλφαβήτου. Το παιδί μας θα παρουσιάσει δυσκολία κυρίως στο να θυμηθεί κάποια γράμματα (πώς γράφονται), ίσως τα γράφει λάθος, θα μπερδεύει γράμματα ή αριθμούς, θα δυσκολεύεται στα κεφαλαία και τα μικρά, θα δυσκολεύεται να αντιγράψει απλές φρασούλες και να μένει πάνω στη γραμμή. Εδώ, όμως, πρέπει να πούμε ότι η δυσγραφία δεν σημαίνει ότι το παιδί δεν ξέρει να γράφει, δηλαδή γνωρίζει τις λέξεις αλλά δεν μπορεί να τις αποτυπώσει σωστά γράφοντας με το χέρι του, γι’ αυτό μπορούμε να το αφήνουμε να γράφει με τον υπολογιστή.
Η Δυσπραξία είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμόυ της κίνησης. Το παιδί, λοιπόν, δεν μπορεί να συντονίσει τις κινήσεις του για να κάνει αυτό που θέλει. Εδώ, θα συναντήσουμε παιδιά με πολύ αυξημένη κινητικότητα, υπερένταση, συχνά ατυχήματα λόγω αδεξιότητας και φτωχή κινητικότητα, δηλαδή δυσκολία στο να κρατήσουν το μολύβι, το ψαλίδι, να κάνουν ποδήλατο κ.α. Επίσης, δεν τους αρέσουν οι κατασκευές και μπορεί να αντιδρούν έντονα σε έντονους θορύβους. Η εργοθεραπεία είναι απαραίτητη αν το παιδί μας διαγνωστεί με δυσπραξία.
Τέλος, η ΔΕΠ-Υ χαρακτηρίζεται από μια δυσκολία του παιδιού να συγκεντρωθεί σε κάτι περισσότερο από λίγα λεπτά και να μην διασπαστεί η προσοχή του. Τα συμπτώματα πρέπει να έχουν κάνει τη πρώτη τους εμφάνιση πριν από τα 7 χρόνια του παιδιού, σύμφωνα με την Αμερικάνικη Ψυχιατρική Εταιρία (DSM-IV) και να έχουν διάρκεια πάνω από 6 μήνες. Το παιδί με ΔΕΠ-Υ συχνά αποτυγχάνει να επικεντρωθεί σε λεπτομέρειες, μοιάζει να μην ακούει όταν του απευθύνουν το λόγο και δεν μπορεί να οργανώσει το πρόγραμμα του. Επίσης, δεν μπορεί να ολοκληρώσει εργασίες που του αναθέτουν (στο σπίτι ή στο σχολείο) και βαθμιαία αποστρέφεται τις δραστηριότητες που απαιτούν πνευματική συγκέντρωση (όπως εργασίες για το σπίτι κτλ.). Όσον αφορά το κομμάτι της υπερκινητικότητας, που μπορεί να συνυπάρχει ή όχι, το παιδί θα παρουσιάζει μια εικόνας ανησυχίας στη τάξη, μπορεί να σηκώνεται από τη θέση του, να μιλά πολύ και να στριφογυρίζει, ειδικά στις μικρότερες ηλικίες. Στους εφήβους, αυτό μπορεί να περιορίζεται σε αισθήματα ανησυχίας και να μην εξωτερικεύεται στο σώμα του. Επίσης, τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ απαντούν απερίσκεπτα, πετάγονται σε συζητήσεις ή παρεμβαίνουν σε παιχνίδια άλλων παιδιών απρόσκλητα. Το παιδί μπορεί να είναι πολύ ανυπόμονο για την γρήγορη εκπλήρωση των επιθυμιών του και να μη μπορεί να κάνει υπομονή αν δεν ικανοποιηθεί, να περιμένει στη σειρά ή να περιμένει να χτυπήσει το κουδούνι ήρεμα στη θέση του.
Όλες οι παραπάνω μαθησιακές δυσκολίες πρέπει να διαγιγνώσκονται από ειδικούς σε κέντρα διάγνωσης (ΚΕΔΔΥ), για να αποκλειστούν άλλα αίτια, όπως άλλες συναισθηματικές ή σωματικές διαταραχές. Οι γονείς πρέπει να ζητήσουν τη βοήθεια των ειδικών για να καταφέρουν να στηρίξουν το παιδί τους σωστά και αποτελεσματικά. Ο φόβος στιγματισμού είναι η βασικότερη αιτία φόβου του γονέα αλλά και το βασικότερο εμπόδιο έγκαιρης αντιμετώπισης. Μην ξεχνάμε ότι η αναγνώριση του προβλήματος είναι ένα μεγάλο βήμα προς την επίλυση του.
Από την Παπακυργιάκη Χρύσα – Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια Εφήβων και Ενηλίκων
