Και όμως πάνω που επαναπαυτήκαμε ότι πέρασε η εφηβεία και μαζί και τα σπυράκια της, ξαφνικά μαθαίνουμε πως υπάρχει και ενήλικος ακμή! Διακρίνεται στην επίμονη, όταν έχει ξεκινήσει από την εφηβεία και στην όψιμη, όταν πρωτοεμφανιστεί μετά τα 25.
Συναντάται κυρίως σε γυναίκες. Όπως και η εφηβική, έχει ίδιες αιτίες: υπερέκκριση σμήγματος και βακτήρια. Επίσης, οποιεσδήποτε ορμονικές αλλαγές, κυρίως στις γυναίκες, όπως η εγκυμοσύνη, η έμμηνος ρύση και η εμμηνόπαυση μπορεί να προκαλέσουν δερματικές διαταραχές, ιδιαίτερα σε λιπαρά δέρματα, με αποτέλεσμα την ακμή.
Ένα μεγάλο ποσοστό της ακμής είναι προκλητή, με αποτέλεσμα, όσο κάποιος «πειράζει» τα σπυράκια του να χειροτερεύει την κατάσταση, ενώ έχουν ενοχοποιηθεί και στοιχεία της διατροφής.
Η κληρονομικότητα παίζει επίσης σημαντικό ρόλο, στην τάση για εμφάνιση ακμής. Δυστυχώς μπορεί να εμφανιστεί και μετά τα 40 ή την εμμηνόπαυση και η θεραπεία της θέλει χρόνο και υπομονή.
Ποιες φαίνεται να είναι οι πιθανές αιτίες της ενήλικου ακμής;
Κάποια πιθανά αίτια που οδηγούν ή συντηρούν μία ενήλικο ακμή, μόνα τους ή συνήθως σε συνδυασμό, μπορεί να είναι:
• Λιπαρό δέρμα
• Ορμονικές διαταραχές, π.χ. σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ή εμμηνόπαυση
• Στρεσσογόνοι παράγοντες
• Ανεπαρκής φροντίδα του δέρματος, όπως π.χ. παράλειψη του σωστού καθαρισμού
• Τσίμπημα των σπυριών στο σπίτι ή από μη εξειδικευμένα άτομα
• Χρήση λανθασμένων προϊόντων περιποίησης επιδερμίδας, πολύ δυνατών καθαριστικών ή πολύ λιπαρών κρεμών ή καλυπτικών
• Πολύ συχνή εφαρμογή έντονα καλυπτικών προϊόντων μακιγιάζ και κακή υγιεινή πινέλων, σφουγγαριών και άλλων εργαλείων του, χωρίς να αφαιρεθούν επιμελώς το βράδυ.
• Επιβαρυντικές και λανθασμένες διατροφικές συνήθειες, συνύπαρξη παχυσαρκίας
• Κάπνισμα
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της ενήλικου ακμής;
Εάν μετά τα 25 εμφανίσετε ξαφνικά ή εξακολουθείτε να έχετε ακμή, τότε πρόκειται για την ενήλικο ακμή. Δυστυχώς, κρατάει πολλά χρόνια, με περιόδους έξαρσης και ύφεσης και γι’ αυτό χρειάζεται υπομονή στη θεραπεία της, ώστε να μην τα παρατήσει πρώιμα ο ασθενής. Οι βλάβες της εντοπίζονται στα μάγουλα, γύρω από το στόμα, στο πηγούνι και στο λαιμό, ενώ μπορεί να υπάρχουν και στο ντεκολτέ, τους ώμους ή και την πλάτη, κυρίως στους άντρες. Στις πιο ήπιες μορφές της, η ακμή εκδηλώνεται με ανοικτά – μαύρα σπυράκια (μπιμπίκια) ή με κλειστά – άσπρα. Συνήθως οι ήπιες βλάβες συνδυάζονται με τις πιο σοβαρές, στις οποίες υπάρχουν σπυράκια κόκκινα και με πύον ή μπορεί να υπάρχουν και πιο βαθειές βλάβες – κύστεις. Η κατάσταση χειροτερεύει όταν πάει κάποιος να ανοίξει και να καθαρίσει (τσιμπήσει) τα σπυράκια του, με αποτέλεσμα συνήθως να επιμολύνονται, να γίνονται βαθύτερα και στο τέλος να αφήνουν ουλή ή υπερμελάγχρωση (λεκέ).
Ποια είναι η θεραπευτική αντιμετώπιση της ενήλικου ακμής;
Η αντιμετώπιση της ενήλικου ακμής περιλαμβάνει τη διάγνωση και θεραπεία κάποιας πιθανής ορμονικής διαταραχής, προκειμένου να εξαλειφθεί η αιτία δημιουργίας των δερματικών βλαβών.
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειάζεται κάποια τοπική θεραπεία με ρετινοειδή, αντιβιοτικά και υπεροξείδιο του βενζοϋλίου ή / και δια στόματος με ορμονική θεραπεία, αντιβίωση και ισοτρετινοΐνη. Η καλή καθημερινή υγιεινή με σωστό καθάρισμα του δέρματος, η συστηματική εφαρμογή των προϊόντων και η λήψη της φαρμακευτικής ήορμονικής αγωγής, είναι απαραίτητες για την καλή έκβαση της ακμής.
Ο ασθενής θα πρέπει να ενημερώνεται ότι η θεραπεία είναι μακροχρόνια και ότι η ενήλικος ακμή χαρακτηρίζεται από αργή και δύσκολη ανταπόκριση στη θεραπεία, γι’ αυτό και δε θα πρέπει να την εγκαταλείπει γρήγορα. Η βελτίωση της διατροφής, η τακτική εφαρμογή καθαρισμών προσώπου (όπου επιτρέπεται) καθώς και η αντιμετώπιση των στρεσσογόνων παραγόντων, συντελούν στην καλή έκβαση της θεραπευτικής αντιμετώπισης.
Αν εξασφαλιστεί η τοπική ή συστηματική θεραπεία της ακμής, τότε το άτομο θα πρέπει να επισκέπτεται τον αισθητικό του για τακτικούς καθαρισμούς, 1 φορά στο μήνα ή στο 2μηνο, όπου θα καθαρίζονται σε βάθος οι πόροι του δέρματος και θα περιποιείται το δέρμα του με καυτηριασμό, ενυδάτωση, θεραπείες απολέπισης ή απευαισθητοποίησης. Στο σπίτι θα πρέπει να χρησιμοποιείται κατάλληλο σαπούνι και λοσιόν, 2 φορές την ημέρα, τα φαρμακευτικά προϊόντα που έχει συστήσει ο δερματολόγος ή τα καλλυντικά, που έχει προτείνει ο αισθητικός, μετά από κάθε ημερήσιο καθαρισμό.
Μία ή δύο φορές την εβδομάδα, ανάλογα με το είδος της βλάβης στο δέρμα, θα μπορεί να κάνει το άτομο κάποιο ελαφρύ πήλινγκ και να χρησιμοποιεί μία μάσκα εξισορρόπησης της σμηγματόρροιας, όπως είναι οι μάσκες αργίλου ή μάσκες με οξέα φρούτων ήπιας συγκέντρωσης. Αν το δέρμα έχει φλεγμονώδεις βλάβες, το καλύτερο είναι να αρκείστε στον σχολαστικό καθαρισμό με απαλές κινήσεις και στις κρέμες σας.
Ποια είναι τα συνηθισμένα λάθη στην αντιμετώπιση της ενήλικου ακμής;
1. Να εγκαταλείπει κάποιος γρήγορα τη θεραπεία της. Η ενήλικος ακμή είναι πολυπαραγοντική και ο οργανισμός χρειάζεται χρόνο για να ανταποκριθεί στο θεραπευτικό σχήμα.
2. Να χρησιμοποιούνται πολλά προϊόντα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Το δέρμα δεν μπορεί να ανταποκριθεί τόσο γρήγορα και να δείξει άμεσα τα αποτελέσματα της αγωγής, ενώ μπορεί να του προκληθεί ερεθισμός.
3. Να πλένεται κάποιος πολύ συχνά, να χρησιμοποιεί πολύ δυνατά σαπούνια και να κάνει συχνά πήλινγκς με υπερβολικό τρίψιμο στο σπίτι, που ευαισθητοποιούν το δέρμα.
4. Να χρησιμοποιούνται λάθος προϊόντα στο ακνεϊκό δέρμα, όπως π.χ. δυνατά σαπούνια και λοσιόν με πολύ οινόπνευμα, λιπαρές κρέμες και μέικαπ. Τα προϊόντα θα πρέπει να μην αφυδατώνουν και ευαισθητοποιούν το δέρμα, αλλά και να μην είναι φαγεσωρογόνα, μπλοκάροντας τους πόρους.
5. Να τσιμπάει κάποιος τα σπυράκια. Συνήθως επιμολύνονται και επεκτείνονται οι βλάβες.
6. Να σταματάει ο ασθενής να περιποιείται το δέρμα του και να ακολουθεί την αγωγή, μόλις περάσει η ακμή, με δική του πρωτοβουλία.
Πώς σχετίζεται τελικά η διατροφή με την ενήλικο ακμή;
Παλιότερα υπήρχαν κάποιοι «αστικοί μύθοι» που συσχέτιζαν τη διατροφή με την ακμή, όπως π.χ. ότι η σοκολάτα ή τα πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα, την προκαλούν ή την εντείνουν. Παρόλο που τα επιστημονικά δεδομένα είναι ακόμα αμφιλεγόμενα, τα τελευταία χρόνια υπάρχουν ολοένα και περισσότερες μελέτες που συνδέουν τη διατροφή με την πρόληψη της ακμής. Από τις έρευνες αυτές φαίνεται ότι η αυξημένη κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων, λόγω ορμονικών επιδράσεων, μπορεί να επιδεινώνει την ακμή, όπως επίσης και οι τροφές με υψηλό γλυκαιμικό φορτίο, ενώ και τροφές που αυξάνουν τις φλεγμονές, όπως όλα τα επεξεργασμένα και πρόχειρα τρόφιμα. Μία διατροφή με άφθονα φρούτα και λαχανικά, που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, με λιπαρά ψάρια, που έχουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες λόγω των ω3 λιπαρών οξέων και ανεπεξέργαστα δημητριακά ολικής αλέσεως, μπορεί να οδηγήσουν σε καλύτερη έκβαση της ακμής, πάντα σε συνδυασμό με την αντίστοιχη θεραπευτική αγωγή.
Σταυρούλα Τσατραφίλη, Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, M.Sc.
